Waarom zijn onze plastic rietjes weg?

De Europese Unie (hierna: EU) is in veel landen al jaren een punt van discussie. Een veelgehoorde uitspraak is dat de EU te veel macht heeft. Zoals iedereen wel weet heeft het Verenigd Koninkrijk om die reden de EU verlaten (lees: Brexit). Een simpel voorbeeld van die macht is het verbod op wegwerpplastic. Waarom mogen ze dit vanuit Brussel bepalen? Om dit allemaal wat begrijpelijker te maken gaan we kijken naar de totstandkoming van een Europese wet en welke invloed het Europese recht heeft op de lidstaten. 

Instellingen

De EU is een samenwerkingsverband tussen de verschillende lidstaten. Om dit allemaal in goede banen te leiden zijn er een aantal instellingen in het leven geroepen. In het kader van het wetgevingsproces zijn drie instellingen van belang, namelijk de Europese Commissie, het Europese Parlement en de Raad van de Europese Unie. Wat doen deze instellingen precies? 

Wetgevingsproces

De Europese Commissie, bestaande uit 27 commissarissen, heeft op bijna alle terreinen de exclusieve bevoegdheid om met een wetsvoorstel te komen. Zij brengen het proces op gang. In principe kan er dus geen Europese wet bestaan zonder dat die is voorgesteld door de Commissie. Vervolgens komt het wetsvoorstel bij het Europese Parlement, dit is één van de twee instellingen die besluiten nemen over de wetsvoorstellen. Het Europese Parlement bestaat uit 705 afgevaardigden, Nederland heeft 29 zetels in het Europese Parlement. Het Parlement bekijkt of er nog iets veranderd moet worden of dat de wet op zichzelf goed is. Dit wordt gedaan door te stemmen, een wetsvoorstel wordt aangenomen in het Parlement als 353 afgevaardigden voor stemmen. Als laatste hebben we nog de Raad van de Europese Unie, dit is de andere instelling die besluiten neemt over wetsvoorstellen. De Raad van de Europese Unie bestaat uit de regeringen van de verschillende lidstaten. Ook zij nemen een standpunt in over het wetsvoorstel. Komen het Parlement en de Raad tot overeenstemming, dan kan de wet in werking treden. 

Bevoegdheden

Nu we weten hoe een gewone Europese wet tot stand komt kunnen we verder kijken. Want wat maakt nou dat de EU voor ons mag bepalen dat wij in Nederland onze milkshake niet meer door een plastic rietje kunnen drinken? Nou, de EU heeft op een aantal terreinen de exclusieve of de gedeelde bevoegdheid om wetten en regels te maken. Een exclusieve bevoegdheid houdt in dat alleen de EU regels mag vaststellen. Een gedeelde bevoegdheid houdt in dat de lidstaten in principe de bevoegdheid hebben om regels vast te stellen, zo lang de EU dat (nog) niet heeft gedaan. In het voorbeeld van het wegwerpplastic heeft de EU het doel gesteld om de hoeveelheid plastic in de oceanen terug te brengen. Om dit dan te bewerkstelligen kan de EU regels opstellen, aangezien zij bevoegd is op dit beleidsterrein. Dit systeem hebben de lidstaten samen bedacht. De bevoegdheden van de EU en haar instellingen zijn vastgelegd in het Werkingsverdrag. Aan dit verdrag heeft de EU haar bevoegdheden te danken. 

Macht

Op een aantal terreinen kunnen dus door de EU besluiten worden genomen die gelden voor alle lidstaten binnen de EU. In die zin heeft de EU dus macht. Dit kan heftig klinken, aangezien je als lidstaat een stukje van je onafhankelijkheid afstaat, toch is dit nodig om de EU te laten werken. Om tot de gezamenlijke doelen te komen heeft de EU die macht nodig. Wegen de voordelen van de EU op tegen het weggeven van een stukje onafhankelijkheid? Dat laat ik over aan u. 

Wilt u meer weten over dit onderwerp of heeft u andere vragen? Bezoek dan een gratis spreekuur van Rechtswinkel Arnhem. Maak hiervoor een afspraak via info@rechtswinkelarnhem.nl! Tevens verwijzen wij u graag naar onze website, waar u ons team en alle gedetailleerde informatie treft: www.rechtswinkelarnhem.nl.

Door: Lars